Nacrt zakona o zaštiti zdravlja stanovništva od duvanskih i ostalih proizvoda za pušenje u Republici Srpskoj ide pred Narodnu skupštinu 1. jula 2025. Ovaj zakon donosi revolucionarne promene u regulaciji pušenja i prvi put u regionu tretira AJKOS/IQOS kao duvanski proizvod.
Šta donosi novi zakon o pušenju u RS?
1. AJKOS/IQOS zabrana u zatvorenim prostorima
Da li će AJKOS/IQOS biti zabranjen u kafićima i restoranima?
DA. Prvi put u regionu AJKOS se tretira kao duvanski proizvod. Zakon jasno definiše “grijani duvanski proizvod” – što je upravo AJKOS/IQOS.
Ključne tačke:
✅ Zabranjen u svim zatvorenim javnim prostorima
❌ Neće se moći koristiti u ugostiteljskim objektima (izuzev u objektima u kojima se poslužuje isključivo piće, vlasnik može prostor odrediti kao pušački i istaknuti oznaku o dozvoli pušenja)
🏢 Potpuna zabrana u radnim prostorima
🚌 Zabrana u javnom prevozu
2. Nikotinske vrećice (snus) – potpuna zabrana prometa
Šta su nikotinske vrećice i zašto se zabranjuju?
Nikotinske vrećice, poznate kao “snus”, su proizvodi koji se stavljaju pod usnu i sadrže nikotin. Prema Članu 21, tačka 8 nacrta zakona, prodaja (promet) nikotinskih vrećica je potpuno zabranjena.
Problemi sa nikotinskim vrećicama:
•Izuzetno adiktivne
•Popularne među mladima u srednjim školama
•Do sada nisu bile regulisane
•Mogu izazvati ozbiljne zdravstvene probleme
3. Elektronske cigarete – nova regulacija
Zašto se tek sada regulišu elektronske cigarete?
Tehnologija je brža od zakona! E-cigarete, IQOS i nikotinske vrećice su novi proizvodi koji nisu postojali kada je pisan stari zakon.
Činjenice:
•Mladima su pristupačniji od tradicionalnih cigareta
•Potrebna je naučna osnova
•EU direktive zahtijevaju usklađivanje
4. Posebni prostori za pušače
Da li će biti posebnih prostora za pušače?
DA! Zakon predviđa fizičko odvajanje pušača od nepušača kroz:
•Posebne prostorije za pušače
•Odvojenu ventilaciju
•Fizičke barijere
•Zaštitu nepušača
5. Timeline implementacije zakona
📅 1. jul 2025
Razmatranje u Narodnoj skupštini RS
📅 Kraj 2025
Usvajanje zakona
📅 3-12 mjeseci prelazni period
Vrijeme za prilagođavanje pravnim licima
6. Kontrola i kazne
Inspekcijski nadzor:
•Zdravstveni inspektori
•Redovne kontrole objekata
•Kazne za prekršaje
💰 KATEGORIJE KAZNI:
• Fizička lica (300KM-600KM) – pušenje u zabranjenim prostorima
• Odgovorno lice u pravnom licu (3000KM-6000KM) – za dozvoljavanje pušenja
• Pravna lica (3000KM-40 000KM) – nepoštovanje propisa
7. Obaveze pravnih lica:
•Postavljanje znakova zabrane
•Uklanjanje pepeljara iz zabranjenih zona
•Obezbjeđivanje odvojenih prostora
8. Poređenje sa Federacijom BiH
| Republika Srpska | Federacija BiH |
| ✅ AJKOS = duvanski proizvod | ⚠️ AJKOS dozvoljen u zatvorenim prostorima |
| ✅ Potpuna zabrana nikotinskih vrećica | ⚠️ Nikotinske vrećice nisu spomenute |
| ✅ Strože kontrole | ⚠️ Manje striktne mjere |
9. Statistike koje zabrinjavaju
Prema podacima Ministarstva zdravlja Republike Srpske i stručnih udruženja:
•oko 70% građana podržava zakon
•20% djece uzrasta 13-15 godina je bilo u kontaktu sa e-cigaretama
•60% mladih do 18 godina koristi cigarete
•850 novih slučajeva karcinoma pluća godišnje u RS
10. Podrška stručnjaka
Udruženje “Diši za život”:
“Upravo članovi ovog udruženja koji su oboljeli od karcinoma pluća znaju kakve posledice ostavlja pušenje. Zato snažno podržavamo aktivnost da se definišu uslovi o pušenju u zatvorenim prostorima.”
Udruženje pulmologa RS:
“Zabrana pušenja u zatvorenim prostorima je jedna od najkvalitetnijih mjera koja će spriječiti nastanak novih oboljenja.”
11. Često postavljana pitanja (FAQ)
Q: Kada tačno stupa na snagu zakon?
A: Zakon se očekuje u septembru 2025, sa 3-12 mjeseci prelaznog perioda.
Q: Da li će biti izuzetaka za određene objekte?
A: Ne, zabrana se odnosi na sve zatvorene javne prostore.
Q: Šta sa terasama kafića?
A: Terase su otvoreni prostori i nisu obuhvaćene zabranom.
Q: Kako će se kontrolisati primjena?
A: Kroz redovne inspekcijske kontrole i kazne za prekršaje.
!!! Zaključak !!!
Novi zakon o pušenju u Republici Srpskoj predstavlja važan korak u:
✅ Zaštiti javnog zdravlja
✅ Regulaciji novih proizvoda
✅ Zaštiti mladih od nikotina
✅ Usklađivanju sa EU standardima
Republika Srpska postaje regionalni lider u zaštiti zdravlja stanovništva od štetnih efekata pušenja.
Objavljeno: 28. jun 2025 | Autor: Ana Golić Jelić, urednik Anapharm
