Koža, kao najveći organ čovjekovog tijela, ima ključnu ulogu u zaštiti organizma od spoljašnjih
uticaja, ali i značajan psihološki i socijalni značaj. S progresijom hronološkog starenja, koža
pokazuje smanjenje regenerativne sposobnosti, gubitak elastičnosti, strukturalne promjene i
pojavu fenotipskih znakova starenja (bore, gubitak čvrstoće, suhoća). Centralni patofiziološki
mehanizam ovog procesa je nakupljanje senescentnih ćelija, koje ulaze u ireverzibilnu fazu
staničnog ciklusa, gubeći proliferativni potencijal. Ove ćelije luče proinflamatorne i proteolitičke
faktore poznate kao Senescence-Associated Secretory Phenotype (SASP), odnosno Senescence
Messaging Secretome (SMS), koji induciraju parakrino starenje u okolnim ćelijama i doprinose
hroničnoj niskogradusnoj upali i degradaciji ekstracelularnog matriksa.
Studije su pokazale da udio senescentnih ćelija raste s godinama (npr. >20% starijih, <1% kod
mladih), što je povezano s razvojem brojnih degenerativnih promjena i bolesti (osteoporoza,
osteoartritis, neurodegenerativni poremećaji). U koži, senescencija pogađa keratinocite,
melanocite i posebno dermalne fibroblaste, rezultirajući smanjenom sintezom kolagena,
elastina i hijaluronske kiseline.
U saradnji sa timom sa INSERM-a (prof. Lemaître), razvijen je in vitro model ćelijskog starenja
kojim su identificirani ključni signalni putevi uključeni u širenje senescencije putem SMS-a. Cilj
istraživanja bio je da se, putem ciljane inhibicije ovih puteva, spriječi širenje ćelijskog starenja i
uspori degradacija funkcionalnih struktura kože. Kombinacija tri specifična bioaktivna molekula
testirana je in vivo, s pozitivnim rezultatima na biomarkerima starenja u kožnim biopsijama.
Takođe, mjerenjem Population Doubling (PD) vrijednosti potvrđeno je da ova formulacija
doprinosi očuvanju proliferativne sposobnosti ćelija.
Zaključno, strategije usmjerene na uklanjanje ili reprogramiranje senescentnih ćelija, kao i
blokadu signalnih puteva uključenih u SMS, predstavljaju obećavajući pravac za razvoj efikasnih
dermalnih anti-age terapija koje ciljaju uzrok, a ne samo fenotipske manifestacije starenja.
Dr med. Kerim Alendar, spec. dermatovenerolog
